Midilli (Lesvos)

Midilli (Lesvos)
Yunanistan’ın üçüncü büyük adası olan Midilli, diğer adıyla Lesvos, ülkenin en eski yerleşim birimlerindendir. M.Ö.3000 yılından bu yana yaşanmakta olan ada, adını, mitolojik kahraman Makaros’un kızından alıyor.

Herodot Tarihinde, birinci kitabının 151.maddesinde Lesbos bir Aiol kenti olarak yazılmış. “Anakaradakiler haricinde adalardan Aiol kenti olanların beş tanesi Lesbos’taydı “ diye belirtmiş. “Lesbos’daki kentlerin altıncısı olan Arisba’yı Methymnalılar, kendileri de aynı kandan oldukları halde köleleştirmişlerdir” diye yazıyor..

Adanın en önemli görüntüsü, İmparator Jüstinyen’in inşa ettirdiği Bizans Kalesidir. Midilli (Lesvos) ’yi gezmek isteyen gezginler, programlarını merkez haricinde, Doğu, Batı, Kuzey ve Güney Lesvos olarak düzenlediklerinde daha iyi bir gezi planı yapmış olacaklardır.

Lesvos merkez : Adanın orta bölgesindeki güzel çam ormanlarından geçince, yazları ünlü sardalya şenliklerinin yapıldığı kumluk Skala Kaloni Bölgesine varılıyor. Yine burada bulunan bataklıl bölgede göçmen kuşların uğrak yeri olduğundan koruma altına alınmış. Kaloni, antik çağdan bu yana adanın en önemli merkezlerinden biri. 1805 Tarihli Zoodohu Pigis Tapınağı da burada bulunuyor. Ayrıca antik Meson Tapınağı da yine Kaloni’nin çevresindedir. Meson Tapınağı, tek kolonlu İon tarzı tapınaklarındandır. Bu dini merkez Eoller tarafından M.Ö.4.yy.da yapılmıştır. Antik Klopedi Tapınağı ise, Tanrı Apollon’a adanmış olup Eolik sütun başlıkları ile ünlüdür. Burası da yine Eoller tarafından inşa edilmiştir. Bizans döneminden kalma Panaya Mirsinyotisa Kutsal Manastırı ve Yunanistan’ın üçüncü zengin manastırı olan Moni Limonos da burada bulunuyor. Moni Limonos, 9.yy.la tarihlenen belge ve elyazmaları, kilise mimarisine ait eserleri, güzel Bizans freskleri ve nakış işleri ile biliniyor. Midilli’nin beş antik kentinden biri olan Pira kenti de merkezde olup, Ahladeresi beldesi yakınındadır. Büyük bir deprem sonrasında batan kentin kalıntıları sahilde görülmektedir.

dunya_midilli_sapho

Levos’lu kadın şair Sapho’nun büstü -İstanbul Arkeoloji Müzesi-

Doğu Lesvos : Midilli’nin kuzey çıkışından ilerlendiğinde ulaşılan Thermi’yi gezeceksiniz. Burada, yeşil Karion Tepesine hakim bir noktada kurulmuş olan Ayos Rafail Kutsal Manastırı bulunuyor. Thermi’nin güzel kumsalı Kanoni’de yüzebilir, Thermi kaplıcalarının şifalı sularından faydalanabilirsiniz. Panaya Truloti Kilisesi ile adeta bölgenin simgesi haline gelmiş olan otel “Sarlıca Palas” da yine görülmeye değer yerlerden.
Yine doğu Lesvos’ta ilginizi çekecek olan yerler; Skala Mistegna Köyü, Nees Kidonies ve kayalık limanı, daha kuzeyde enteresan mimarisi ile dikkat çeken Mandamados, biraz dışında bulunan mucizeleri ile ünlü Taksiyarhis Kilise ve Manastırı ve Mandamados’un ünlü geleneksel çömlekleri görülmeye değer. Taksiyarhis Kilisesi’nde koruma altına alınmış olan değerli tarihi objeler arasında, Evrensel Patrik V.Grigoriu’nun rahiplik cübbesi de bulunuyor. Adanın doğu bölgesi Küçük Asya kıyılarının karşısında bulunuyor. Bilindiği gibi Mübadelede Ayvalık’a gelenlerin büyük bir kısmı bu adanın halkıydı. Ayvalık ismi yabani ayva anlamına gelen Kidonies’ten geliyordu ve Ayvalık ve Cunda’da birer tane Taksiyarhis Kilisesi inşa edilmişti. Thermi’de kültür merkezi olarak kullanılan 19.yy.zeytinyağı fabrikası ve panayırlarıyla ünlü Komi ve Pigi beldelerini de anmadan geçmemek gerekiyor.

Batı Lesvos : Vatusa ve Andisa köyleri burada bulunuyor. Vatusa geleneksel mimarisiyle, Andisa da 300 metre yüksekte ormanlık bir tepeye kurulmuş ve Gavatas isimli limanıyla biliniyor. İki köyün arasında bulunan Perivolis Manastırı, billur suları ve harika freskleri ile ünlenmiş. Ordimnos Dağı’nın zirvesindeki İpsilu Manastırı ise, nadir ikonaları ve çok değerli dini eşyaları ile biliniyor. En batı noktasında da küçük kalesi ile özgün bir balıkçı köyü olan Sigri var. Sigri – Eresos – Andisa üçgeninde koruma altında olan doğa harikası Lesvos Fosilleşmiş Ormanı bulunuyor.

Kuzey Lesvos : Uzun kumsallarıyla bilinen Petra ve Anakso sahilleri ve dev bir kaya zirvesine yerleşmiş olan 114 basamaklı Panaya Glikofilusa Kilisesi Kuzey Lesvos’ta bulunuyor. Turistik sayfiye beldesi olan Molivos ile antik Mythilene’yi günümüze taşıyan mağrur kalesi, yazar Argiris Eftaliotis’in evi, eski bir zaytinyağı fabrikasının restore edilmesiyle oluşan butik otel burada bulunuyor. Lepetemnos Tepesi’ne oyulmuş muhteşem manzaralı Vafios Köyü görülmeye değer güzellikler içeriyor. Sakmnia Köyü’nde de yine yazar olan Stratis Mirivilis’in evi bulunuyor. Köyün sahili de mutlaka görülmesi gereken yerlerden. Burda da küçük Panaya Gorgona Kilisesi var.

Midilli’de bulunan antik Mythilene, Herodot tarihinin ll.kitabının 178.bendinde geçer. Mısır Kralı Amasis, Yunanlılarla dost olunca, Mısır’a uğrayan ama oraya yerleşmeyen Yunanlılar için klendi tanrılarına tapınmaları amacıyla tapınaklar yapmaları için muhtelif yerler ayırır. Bu tapınaklardan en önemlisi olan Hellenion, İonya, Dor ve Aiolya kentlerinin ortak katılımıyla yapılmıştır ve Aiolya kentlerinden sadece Mytilene katılmıştır.

Güney Lesvos : Tarihi Plomari şehri ve Ege’nin en iyi tersanelerinden sayılan “Tarsanades” burada bulunuyor. Plomari yolu üzerinde Trigona, Plagia ve billur suları ile bilinen Ayo İzidoro sahilleri var. Plomari Şehri bir amfitiyatro şeklinde inşa edilmiş. Güzel ve dar yolları ve geleneksel mimarisi korunmuş. Burası “Lesvos’un İsviçresi” olarak kabul görmüş. Yine harika bir kumsala sahip olan Paleohori Köyü de Güney Lesvos’ta bulunuyor. Yine altın renginde bir kumsala sahip olan 8 km.uzunluğundaki Vatera da yüzmek için ideal bir yer. Üstelik bu belde her türlü turistikBu bölgenin turistik sayfiyelerinden biri de, üçlü bazilikasıyla Ayos Yorgios Kilisesinin de bulunduğu Polihnitos. Kentin limanı , konakları, neoklasik resmi binaları ve muhteşem halk evi binası görülmeye değer. Güney Lesvos’ta gezebileceğiniz diğer yerler; son zamanlarda değerli paleontolojik buluntularıyla gündeme gelen Vrisa, Dipi, Kato Tritos, Skunta, Keramia ve incirleri ile ünlü İpios (Avergetula).

Güney Lesvos turizm açısından en zengin bölge olarak bunların dışında da ayrıcalıklar sunmaya devam eder. Arnavut kaldırımlı dar sokakları, renkli panjur ve kapıların süslediği balkonlu taş evleri ve her yılın 15 Ağustosunda yapılan panayırda dünyanın her ye,inden ibadet etmek için gelenleri bekleyen Panaya Ayasotisa Kilisesindeki mucizevi Meryem Ana İkonası ile görülmeye değer güzelliktedir. Köy, bütün bu ayrıcalıklarının yan ısıra çam, çınar ve kestane ağaçlarıyla kaplı bir ormanın içindedir. Adanın en karizmatik sahili olan Yera Körfezi de yine Güney Lesvos’ta bulunuyor. Yera’nın kıyılarında sıralanmış olan köyler Papado, Skopelo, Mesagro, Paleokipo, Plakado ve Perama yine görülmesi gerekenler arasındadırlar. Bu köylerdeki Ayos Ermolaos ve Ayas Magdalini Kiliseleri ilk Hristiyanlık döneminden kalma katakomb (yer altı sığınakları) ile biliniyorlar. Papado’da eski taş konaklar küçük kalenin kalıntıları, Skopelo’da ise çeşmelerin süslediği şirin bir meydan bulunuyor.

Ayrıca Midiili’de görülmesi gereken Arkeolojik kalıntıları şöyle sıralayabiliriz;
Midilli Antik Tiyatro : Aya Kriaki bölgesindedir. Helenistik dönem tiyatrosu olup, Roma’daki Pompei Tiyatrosuna örnek teşkil etmiştir. 15.000 kişilik tiyatronun akustiği Epidavros ile eşdeğerdedir. Yuvarlak sahne ve nal şeklindeki oturma kaideleri görülebilmektedirler.

Morya – Roma Su Kemeri : Midilli’ye 26 km.mesafede bulunan Ayasos’tan su getirmek amacıyla inşa edilmiş olup, gri Lesvos mermeri kullanılmıştır.

Midilli Kalesi : Lesvos’taki en büyük kaledir. 1373 Yılında Cenevizli Gateluzo Hükümdarı Françesko tarafından yenilenmiştir. Günümüzde birçok yer altı barınakları, dehlizler ve sarnıçlar hala ayaktadırlar. Molivos Kalesi’nin inşaatı da yine Gateluzo döneminde yenilenerek tamamlanmıştır.

Midilli Yeni Arkeoloji Müzesi : Eski müze binasının yakınında olup, ülkenin en modern müzelerindendir. Özellikle Roma dönemi Lesvos eserleri önemlidir. Sergilenenler arasında ünlü “Menandru Evi” mozaikleri, freskler ve heykeller dikkat çekerler. Tel : 22510 40223

Geleneksel Lesvos Evi : Bayan Maria Vlahou’ya ait özel kollesiyon ile canlandırma tarzında yapılmıştır. Tel : 22510 28550

Theofilos Müzesi : Lesvoslu büyük halk ressamı Theofilos’un eserlerinin sergilendiği müze Varya semtindedir. Tel: 22510 41644

Eleftheradis Teriade Müzesi : Theofilos Müzesi’nin hemen yanında olup, Midillili sanat eleştirmeni Eleftheradis’in değerli sanat içerikli yayınları ve çağımız resamlarının (Picasso, Chagall, Matisse v.b.) eserleri sergilenmektedir. Tel : 22510 23372
Petra Varelcidena Konağı : Tel : 22530 41235
Vrisa Doğa Tarihi Kolleksiyonu : Tel : 22520 41201

Midilli ve Saffo
Saffo, M.Ö.7.yüzyılda yaşamış Ege’li ünlü bir kadın ozandır. Lesbos’da doğmuş, orada yaşamış ancak hayatının son yıllarında, adada çıkan siyasi kargaşalardan dolayı Sicilya Adası’na göç etmek zorunda kalmıştır. Asıl adı  Psaffa’dır. Çok güzel bir kadın olan Saffo, evliydi, Kleyis isimli güzel bir kızı vardı. Kadınlara türkü dersleri veriyor ve şiir yazıyordu. Yaşadığı çağlarda, Anadolulu kadınlar özgür yaşıyorlardı.Yunanlı kadınlar tutsak hayatı yaşayıp her türlü haktan yoksunken, Anadolulu kadınlar oldukça özgürdüler.

Yazı : Bilsen GÜRER
bgurer@isiltur.com.tr

0 yorum yapılmış

Yorum yapabilirsiniz