Disk Atan Atlet ( Townley Discobolus) 12 Şubattan bu yana İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde sergileniyor. The British Museum koleksiyonunun en göze çarpan ve tanınmış heykellerinden biri olan Disk Atan Atlet, İstanbul'a, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin The British Museum ile ortaklaşa yürüttüğü çalışmalar sonucunda getirildi. Bu çalışmanın ana sponsorluğunu TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği) üstlendi. Heykel, 04 Nisan 2010 tarihine kadar İstanbul Arkeoloji Müzeleri Klasik Binasında ziyaretçilerle buluşa
cak.
Townley Discobolus, ideal güzelliği resmetmesinin yanı sıra sonsuza kadar genç kalan bir atletin denge, uyum ve mükemmel oranlar fikrinin de vücut bulmuş halidir. Modern zamanlarda da bilinen antik dönem heykelleri arasında yer alan, ünü ulusal sınırları aşan ve ortak kültürel mirasın simgesi olan Disk Atan Atlet heykelinin film gibi bir öyküsü bulunuyor.
M.Ö. 5.yy’da yaşamış ünlü Yunan heykeltraş Myron’un yaptığı bilinen fakat günümüzde kayıp olan bronz bir heykelin kopyası olan Discobolus heykeli antik Yunan dünyasının ideal güzellik kavramını yansıtır. Antik dönemin en bilinen simgelerinden “Disk Atan Atlet” heykeli 1791 yılında, İmparator Hadrian'ın İtalya, Tivoli'deki villasında bulunmuş ve İngiliz koleksiyoner Charles Townley tarafından satın alınmıştır. Bir süre koleksiyonerin Londra’daki ev-müzesinde sergilenmiş sonrasında The British Museum koleksiyonları arasındaki yerini almıştır. Bulunduğu zaman kafası eksik olan heykele yine antik fakat gövdeye ait olmayan bir kafa yerleştirilmiştir. Bu kafa, tartışmaya yol açacak şekilde, arkaya değil de öne doğru bakmaktadır. Oysaki orijinalinde heykelin geriye, diski tutan ele dönmüş bir şekilde bakıyor olması kuvvetle muhtemeldir. Heykel yalnızca elindeki diski fırlatmaya hazırlanan bir adamı tasvir etmez; daha çok, kafa, gövde ve uzuvlar bir dizi birbirine zıt kuvvet halinde sıralanmıştır. Heykelin duruşu, denge, uyum, simetri ve oran gibi Yunan dünyasında sadece heykeller için değil yaşayan insanlar için de önemli kabul edilen idealleri simgeler.
Myron’un Disk Atıcısı (Diskobolus)’u 
Myron, sadece bronz çalışmış olan, M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış Yunanlı bir heykeltıraştır. Yaklaşık M.Ö. 450-440 tarihlerinde, disk atmaya hazırlanan çıplak bir atlet heykeli yaptı. Bu heykelin ne amaçla yapıldığı bilinmiyor. Gerçekten yaşamış olan bir atletin zaferi anısına yapılmış olabileceği tahmin ediliyor.
Orijinal bronz heykel yok oldu. Ancak neyse ki, Romalılar bu heykele hayran oldular ve mermerden kopyalarını yaptılar. Heykelin kompozisyonu hangi açıdan bakılırsa bakılsın dar bir düzlemi kaplar. Tasarımı simetri, harmoni, denge ve ritm gibi çağdaş Yunan fikirlerini yansıtır. Myron’un disk atıcısı atletin gerçek yaşamdaki hareketlerini temsil etmez. Daha çok, kafa, gövde ve uzuvlar bir dizi birbirine zıt kuvvet halinde sıralanmıştır.
Gerilen unsurlar gevşek unsurlarla tezat bir görüntü oluşturur; diski tutan kol arkaya doğru uzanırken, diğer kol önde boşta sallanır; gövde seyirciye dönükken, bacaklar profilden görülür; bacaklardan biri ağırlığı taşırken, diğerine ağırlık binmemiştir; sağ ayağın parmakları yukarı doğru kıvrılırken, diğerinde alta doğru dönmüştür. Bunlar, depolanmış enerjiyi boşaltmaya hazır, sıkıştırılmış yay gibidir.
Bu eşsiz eser 4 Nisan 2010 tarihine kadar İstanbul Arkeoleji Müzeleri, Klasik Binasında hayranlarının ziyaretini bekliyor. Görmeyenlerin acele etmelerinde fayda var. Müze Pazartesi günleri hariç her gün 09.00/16.00 saatleri arasında açık.
İstanbul Arkeoloji Müzeleri
Osman Hamdi Bey Yokuşu Sk.
Sultanahmet - İstanbul
Tel : 0212 527 27 00
Bilsen GÜRER
bgurer@isiltur.com.tr
İllüstrasyon: Antik dönemde kullanılan diskin ağırlığı 1.5 kg ila 6.5 kg arasında değişebilir. Modern insanların yarışlarında bir diskin standart ağırlığı sadece 2 kg’ın üzerindedir. Bazen eski disklerde tanrılardan birine ithaf edilen bir yazıt yer alır. Burada ise, uzun atlamada kullanılan ağırlıkları tutan bir atletle bir yüzeye kazınmıştır. Diğer yüz ise bir ölçüm ipini tutan atleti gösterir.
Yunan, M.Ö. 5 yüzyıl, Sicilya’dan olduğu söyleniyor. Yükseklik 21.2 cm GR 1868, 0110.1 (British Museum Bronzes 248)
Townley’nin Diskobolus’u
Charles Townley (1737-1805) Yunan ve Roma antik eserlerinin, özellikle de mermer heykellerinin önemli bir koleksiyoneri ve uzmanıydı. Koleksiyonunu Londra’da, Westminster Park Street’teki ev-müzesinde sergilemekteydi. Üç kez İtalya’ya gidip, buradaki belli başlı aracılarla tanıştı. İngiltere'ye döndüğünde de Townley aracılarla yazışmayı ve koleksiyonuna yeni yapıtlar eklemeyi sürdürdü.
Townley’nin Diskobolus’u 1791 yılında, Roma’nın doğusunda yer alan Tivoli'deki Roma İmparatoru Hadrian'ın büyük villasında bulundu. Aracı Thomas Jenkins heykeli satın aldı ve heykeltıraş Carlo Albacini'ye restore ettirdi. Koleksiyoner 1794’te kendisine ulaşan Diskobolus için 400 pound ödedi.
Gövdeye eski ama heykele ait olmayan bir kafa yerleştirilmişti. Bu kafa da, tartışmaya yol açacak şekilde, arkaya değil de öne doğru bakıyordu. İ.S. 2. yüzyılda yazan Romalı yazar Lucian, Myron’un orijinal bronz heykelindeki kafayı geriye, ‘diski tutan ele dönmüş bir şekilde’ betimlemişti. Ayrıca, 1781 yılında kafasıyla beraber bütün olarak bulunan Lancelotti Diskobolus örneği vardı.
Disk atıcısının mermer heykeli. (Diskobolus)
Roma dönemi, İS 2. yüzyıl. İtalya’da, Tivoli’deki İmparator Hadrian’ın villasında bulunan, aşağı yukarı MÖ 450-440 dönemine ait, kayıp bir Yunan orijinal heykelinin kopyası
GR 1805,0703.43 (Sculpture 250)
Illüstrasyon başlığı: 7 Park Street Westminster, Yemek Odası’nda yer alan, 1794 tarihli, William Chambers tarafından çizilen Townley Mermer Heykelleri. İtalya’dan yeni gelen Diskobolus odanın ortasında sergilenmektedir.
Kalem, mürekkep ve suluboya Yükseklik 39 cm.
British Museum Baskı ve Çizimleri PD 1995-5-6-9/8
Lancelotti Diskobolus’u .
Myron’un başyapıtının pek çok kopyasının sadece parçaları kalmıştır. En tamam kopyası Roma’da Esquiline Vadisi’nde Marchese Massimi’ye ait arazide 1781 yılında bulunmuştur. Daha sonra ailenin Lancelotti koluna geçtiğinden adını da oradan almıştır.
Heykel kafasını korumaktadır. Antik çağ yazarı Lucian’ın da Myron’un orijinalinde dikkatini çektiği gibi, kafa diske dönüktür. Lancelotti kafası Townley’nin Diskobolus’una yerleştirilenden daha eskidir. Özellikle saçın işlenişinde, bronz orijinalden kopya edilmiş bir görüntü vardır.
Lancellotti Diskobolus’u Nazi Almanyası’yla ilişkilendirildiğinden ürkütücü bir anlam üstlendi. Heykel Leni Riefenstahl'ın 1936 Berlin Olimpiyatları için çektiği filmde konu edilir. Daha sonra Hitler heykeli alıp Münih Glyptothek'e yerleştirmiştir.
1948 yılında Lancelotti Diskobolus’u tekrar anavatanı İtalya’ya gönderildi. Aynı yıl İngiltere’de Olimpiyat Oyunları düzenlendi.
İllüstrasyon başlıkları:
Lancellotti Diskobolus’u 14 Mart 1781’de Roma’daki Esquiline Vadisi’nde eski Villa Polombara’da bulundu. İS 2. yüzyılda yapılan heykel Myron’un eseri olan kayıp bronz Diskobolus’un var olan en bütün kopyasıdır. Yüksekliği 1.54 metredir. Roma Ulusal Müzesi’nde sergilenmektedir.
1948 yılı Olimpiyat Oyunları Posteri.
Olimpiyat Oyunları 1948 yılında İngiltere’de düzenlendi. Başıca poster Parlamento Binası karşısında Townley Diskobolusu'nu göstermektedir.
Walter Herz tarafından Heros Publicity Studios Ltd için tasarlanmıştır. Yükseklik 76 cm. British Museum, GR 2007,5006
Myron’un Disk Atıcısı (Diskobolus)’u
Myron, sadece bronz çalışmış olan, M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış Yunanlı bir heykeltıraştır. Yaklaşık M.Ö. 450-440 tarihlerinde, disk atmaya hazırlanan çıplak bir atlet heykeli yaptı. Bu heykelin ne amaçla yapıldığı bilinmiyor. Gerçekten yaşamış olan bir atletin zaferi anısına yapılmış olabilir.
Orijinal bronz heykel yok oldu. Ancak neyse ki, Romalılar bu heykele hayran oldular ve mermerden kopyalarını yaptılar. Heykelin kompozisyonu hangi açıdan bakılırsa bakılsın dar bir düzlemi kaplar. Tasarımı simetri, harmoni, denge ve ritm gibi çağdaş Yunan fikirlerini yansıtır. Myron’un disk atıcısı atletin gerçek yaşamdaki hareketlerini temsil etmez. Daha çok, kafa, gövde ve uzuvlar bir dizi birbirine zıt kuvvet halinde sıralanmıştır.
Gerilen unsurlar gevşek unsurlarla tezat bir görüntü oluşturur; diski tutan kol arkaya doğru uzanırken, diğer kol önde boşta sallanır; gövde seyirciye dönükken, bacaklar profilden görülür; bacaklardan biri ağırlığı taşırken, diğerine ağırlık binmemiştir; sağ ayağın parmakları yukarı doğru kıvrılırken, diğerinde alta doğru dönmüştür. Bunlar, depolanmış enerjiyi boşaltmaya hazır, sıkıştırılmış yay gibidir.
İllüstrasyon: Antik dönemde kullanılan diskin ağırlığı 1.5 kg ila 6.5 kg arasında değişebilir. Modern insanların yarışlarında bir diskin standart ağırlığı sadece 2 kg’ın üzerindedir. Bazen eski disklerde tanrılardan birine ithaf edilen bir yazıt yer alır. Burada ise, uzun atlamada kullanılan ağırlıkları tutan bir atletle bir yüzeye kazınmıştır. Diğer yüz ise bir ölçüm ipini tutan atleti gösterir.
Yunan, M.Ö. 5 yüzyıl, Sicilya’dan olduğu söyleniyor. Yükseklik 21.2 cm GR 1868, 0110.1 (British Museum Bronzes 248)
Townley’nin Diskobolus’u
Charles Townley (1737-1805) Yunan ve Roma antik eserlerinin, özellikle de mermer heykellerinin önemli bir koleksiyoneri ve uzmanıydı. Koleksiyonunu Londra’da, Westminster Park Street’teki ev-müzesinde sergilemekteydi. Üç kez İtalya’ya gidip, buradaki belli başlı aracılarla tanıştı. İngiltere'ye döndüğünde de Townley aracılarla yazışmayı ve koleksiyonuna yeni yapıtlar eklemeyi sürdürdü.
Townley’nin Diskobolus’u 1791 yılında, Roma’nın doğusunda yer alan Tivoli'deki Roma İmparatoru Hadrian'ın büyük villasında bulundu. Aracı Thomas Jenkins heykeli satın aldı ve heykeltıraş Carlo Albacini'ye restore ettirdi. Koleksiyoner 1794’te kendisine ulaşan Diskobolus için 400 pound ödedi.
Gövdeye eski ama heykele ait olmayan bir kafa yerleştirilmişti. Bu kafa da, tartışmaya yol açacak şekilde, arkaya değil de öne doğru bakıyordu. İ.S. 2. yüzyılda yazan Romalı yazar Lucian, Myron’un orijinal bronz heykelindeki kafayı geriye, ‘diski tutan ele dönmüş bir şekilde’ betimlemişti. Ayrıca, 1781 yılında kafasıyla beraber bütün olarak bulunan Lancelotti Diskobolus örneği vardı.
Disk atıcısının mermer heykeli. (Diskobolus)
Roma dönemi, İS 2. yüzyıl. İtalya’da, Tivoli’deki İmparator Hadrian’ın villasında bulunan, aşağı yukarı MÖ 450-440 dönemine ait, kayıp bir Yunan orijinal heykelinin kopyası
GR 1805,0703.43 (Sculpture 250)
Illüstrasyon başlığı: 7 Park Street Westminster, Yemek Odası’nda yer alan, 1794 tarihli, William Chambers tarafından çizilen Townley Mermer Heykelleri. İtalya’dan yeni gelen Diskobolus odanın ortasında sergilenmektedir.
Kalem, mürekkep ve suluboya Yükseklik 39 cm.
British Museum Baskı ve Çizimleri PD 1995-5-6-9/8
Lancelotti Diskobolus’u
Myron’un başyapıtının pek çok kopyasının sadece parçaları kalmıştır. En tamam kopyası Roma’da Esquiline Vadisi’nde Marchese Massimi’ye ait arazide 1781 yılında bulunmuştur. Daha sonra ailenin Lancelotti koluna geçtiğinden adını da oradan almıştır.
Heykel kafasını korumaktadır. Antik çağ yazarı Lucian’ın da Myron’un orijinalinde dikkatini çektiği gibi, kafa diske dönüktür. Lancelotti kafası Townley’nin Diskobolus’una yerleştirilenden daha eskidir. Özellikle saçın işlenişinde, bronz orijinalden kopya edilmiş bir görüntü vardır.
Lancellotti Diskobolus’u Nazi Almanyası’yla ilişkilendirildiğinden ürkütücü bir anlam üstlendi. Heykel Leni Riefenstahl'ın 1936 Berlin Olimpiyatları için çektiği filmde konu edilir. Daha sonra Hitler heykeli alıp Münih Glyptothek'e yerleştirmiştir.
1948 yılında Lancelotti Diskobolus’u tekrar anavatanı İtalya’ya gönderildi. Aynı yıl İngiltere’de Olimpiyat Oyunları düzenlendi.
İllüstrasyon başlıkları:
Lancellotti Diskobolus’u 14 Mart 1781’de Roma’daki Esquiline Vadisi’nde eski Villa Polombara’da bulundu. İS 2. yüzyılda yapılan heykel Myron’un eseri olan kayıp bronz Diskobolus’un var olan en bütün kopyasıdır. Yüksekliği 1.54 metredir. Roma Ulusal Müzesi’nde sergilenmektedir.
1948 yılı Olimpiyat Oyunları Posteri.
Olimpiyat Oyunları 1948 yılında İngiltere’de düzenlendi. Başıca poster Parlamento Binası karşısında Townley Diskobolusu'nu göstermektedir.
Walter Herz tarafından Heros Publicity Studios Ltd için tasarlanmıştır. Yükseklik 76 cm. British Museum, GR 2007,5006