Efes Hadrian Tapınağı

Publius Aelius Hadrianus, M.S.76 yılında doğmuş, 117 yılında da Roma tahtına oturmuştu. Kendisinden önceki İmparator Traianus’un politikalarını  benimsemeyip, daha çok doğunun düzenlenmesiyle uğraşmıştı. Ona göre Roma İmparatorluğu yeterince büyümüştü, daha fazla yayılmasına gerek yoktu, yoksa idarede problemler çıkabilirdi. İmparatorluğa bağlı bölgelere seyahatler yaptı. Günümüzde, Anadolu’daki antik kentlerde sıklıkla Hadrianus’a ait görkemli kapılar, tapınaklar ve heykeller görülmesi imparatorun bu politikasının nihai sonuçlarındadır. Hadrian, 10 Temmuz 138 tarihinde Baiae’de bulunan villasında öldü. Yakalandığı amansız hastalıktan dolayı öyle büyük acılar içindeydi ki, kendisini öldürmelerini istemiş ancak kimse bu görevi üstlenmemişti.

Efes Antik Kenti’nde bu imparator adına bir şehir kapısı ve bir de tapınak bulunuyor. İmparator Hadrian, M.S.121 yılında çıktığı ilk gezisinde, 123 yılında Bergama ve İzmir yolu ile Efes’e uğramış, oradan de Rodos’a geçmişti. İkinci gezisine 128 yılında başlamış, ertesi sene de yine Efes’e gelmişti. Şehrin limanını onartıp, Küçük Menderes (Cayster) Nehri’nin kıyılarını düzenletmişti.

Fotoğrafta görülmekte olan ve portikonun iç duvarının üstünde bulunan kabartmalar M.S. 4. yüzyılda yapılmış bir restorasyon sırasında konulmuşlardır. Efes’in kuruluş öyküsüne ait sahnelerden oluşurlar. Kentin kurucusu olan Kral Androklos’un yaban domuzunu öldürüşü, Herakles’in Theseus’la savaşı, Amazonlar ve bir tanrılar toplantısı görülmektedir. Kabartmaların en güzeli Dionysos ve neşeli  dostlarına ait olanıdır. Bu betimlemede, bir satyr (Satyrlar, yarı insan yarı at şeklinde yaratıklardı. Kulakları ve ayakları at şeklindeydi ve kuyrukları vardı. Yaşlı satyrlara da “silen” deniliyordu.), bir filin üstünde çift flüt çalmaktadır.

                                                                                                                                                                

Efes’teki Hadrian  Tapınağı, antik kentin en göz alıcı yapılarından biridir. Korint düzeninde olup bir cella (Hellen tapınağında kült heykelin bulunduğu esas oda) ve bir portikodan oluşmaktadır. Cella, bir taş tonozla örtülmüştü ama günümüzde bu tonozdan geriye kalmış bir şey bulunmuyor. Cellanın kemer şeklindeki  tympanumunda (alınlığın üçgen duvarı yani alınlık yüzeyi) b bir akantus bezemesi içine işlenmiş yükselen bir kız betimlemesi iyi korunmuş bir şekilde günümüze gelebilmiştir. İmparatora ait kült heykelin konulduğu alçak podyum, cellanın kuzey duvarı önünde görülmektedir.

Tapınak portikosunun ön yüzün ortasında iki adet sütun, iki yanda ise dört köşe birer ayak bulunuyor. Arşitravı (sütunların üstünde bulunan yatay bölüm)  kenarlarda düz olarak yapılmış ancak iki sütunun üstü bir kemer şeklinde düzenlenmiştir. Kemerin ortasında bir Tyce (kent tanrıçası) heykeli bulunuyormuş, üstünde de üçgen bir alınlık mevcutmuş ama günümüzde bu alınlıktan geriye iki uçta birer parça kalmış. Kemerin bütününü kaplayan yazıt okunduğunda, tapınağın P.Quintilius tarafından yaptırıldığı ve İmparator Hadrian’a adanmış olduğu anlaşılıyor.

Yukarıdaki fotoğraf, Hadrian Tapınağı kazısına aittir.

Kentte, bir Roma imparatoruna adanmış ikinci bir tapınak (Domitian Tapınağı) daha mevcuttur. Anadoludaki antik kentler Romalıların dostluğunu kazanmak ve yardımlarını görmek için imparatorlar adına tapınaklar inşa ederler ve şehirlerin isimlerinin önüne bu “kent koruyucularının” isimlerini koyarak söylerlerdi. Ancak, Efesteki Hadrian Tapınağı bu kategoriye girmemektedir, çünkü özel bir şahıs tarafından inşa edilmiş ve imparatora adanmış bir tapınaktır.

Tapınağın önünde bulunan dört köşeli sütunlar ile bu sütunlara dayanan dört kaide ise dört Roma İmparatorunun heykelini taşıyordu. Bronz heykeller, Galerius, Maksimianus, Diocletianus ve Constantinus Chlorsu’a aittiler.

 

Yazı ve Fotoğraflar : Bilsen GÜRER
bgurer@isiltur.com.tr

 

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum yapabilirsiniz